Къырымлылар ислям дининде эсас байрамлардан бири олгъан  Къурбан байрамгъа  азырланалар. Джумхуриет ёлбашчысынынъ эмири иле августнынъ 21 куню раатлыкъ куню оларакъ илян этильди, онынъ ичюн ярымаданынъ эписи миллетлери ве конфессияларынынъ векиллери раатланаджакълар. Я мусульманлар бу кунни ве бутюн афтаны насыл догъру кечирмелери  акъта А вот как мусульманам правильно провести этот день и всю неделю, а также о сугубо крымских традициях Курбан-байрама «Россия для всех» порталына Къырым муфтисининъ муавини Айдер Исмаилов тариф этти.

Байрам – бутюн афта

Эр йыл джумхуриетте Къурбан байрам – бу тек раатлыкъ куню дегиль, бу эм де байрам кезинтилери куню. Бу сефер олар энди аньаневий ерде – Акъмесджитнинъ меркезинде Тренёв адына паркта планлаштырылды.  Байрам саат 16.00 башланаджакъ.

Празднование Курбан-байрама в Крыму
В Крыму отмечают Курбан-байрам (фото)

«Миллий коллективлер концерти, куреш боюнджа спортив тедбирлер, миллий емеклер иле зияфетлер, бала конкурслары азырлана. Къырымнынъ дигер регионларында – Багъчасарай, Къараувбазар, Сакъ, Джурчи районларында да байрамлар кечеджек. Кимер джемиетлер онъайтлы олсун деп, байрамларны раатлыкъ куньлерине кечирдилер. Онынъ ичюн бутюн афта байрам девам этеджек. Августнынъ 21-де Акъмесджитте умумкъырым кезинтилер оладжакъ, сонъра – шеэрлерде ве койлерде кечириледжек», — деп, тариф этти  Айдер Исмаилов.

2014 сене Русиеде ислям динини кутькен арбий хызметчилерге Къурбан байрам куню отгул алмагъа рухсет бердилер. Къырымда бойле аджет ёкъ, чюнки эр кес раатлана. Атта Джума джами къуруджылыгъында ишлер токътатыла. Айдер Исмаиловнынъ сёзлерине коре, бу байрам куню эр кезге къоранта иле булунмакъ имкяны берильмеси муимдир.

Эр йыл дикъкъат айрырылгъанлар ве тувгъанларындан узакъ булунгъанлар – бу апсте отургъанлар.

«УФСИН иле багъ тутмакъ ичюн бизим махсус болюгимиз бар. Къурбан ве Рамазан байрамларына биз мытлакъа Керич ве Акъмесджит колонияларында, СИЗОда байрам софраларыны донатамыз. Бу муим, чюнки апсте булунгъанларны къувандырамыз, олар озьлерини унутылгъан деп, ис этмемезлиги ичюк», — деп, тариф эте муфти муавини.

Къурбан чалувгъа азырланмакъ керек

РФ чокъусы дигер регионларында олгъаны киби, Къырымда айван къурбан чалмакъ ичюн акимиет иле махсус айырылгъан ерлер ёкъ.

© РИА Новости, А. Полегенько
Празднование Курбан-Байрама в Крыму

«Айванны озю къурбан чалмагъа ниет эткенлер, бу ишни озь эвлеринде кечирелер – биз анда киришмеймиз. Биз, Къырым мусульманларынынъ диний идареси оларакъ махсус къурбан чалув ерлерни тешкиль этемиз. Биз анълашкъан бойнялар бар. Айванларны махсус байрамлыкъ осьтюрген адамлар бар. Темиз, хавфсыз шараитте биз къурбан чаламыз. Регионлардаки джемиетлерге де айны бойле япмагъа тевсие этемиз. Онынъ ичюн олар къасаплар ве къой бакъкъанлар иле анълашалар», — деп, анълата Айдер Исмаилов. Бойле ерлер акъта малюматны муфтиятта я да ерли имамлардан алмакъ мумкюн.

Байрамгъа, онынъ сёзлерине коре, эвельден азырланмакъ керек:

«Чокъусыларнынъ сойлары аджылыкъкъа кеттилер – бу бирлешув дуйгъусы инсанларны азырлай. Бундан гъайры эдебият окъумакъ керек: аджылыкъ ве Къурбан байрам бу не экелиги акъта. Чареси олгъан мытлакъа къурбан чалмакъ керек. Эвельден къурбанлыкъ айван сечиле, азырланыла, къорантагъа бу не олгъаны  анълатыла. Бу Юдже Раббимизге якъынлашув, фукъарелерге ярдым косьтерюв, сен къуванмакътан гъайры, башкъаларны къувандырмакътыр».

Байрамнынъ леззетли къокъусы

Къырымда байрам къайд этилюви хусусиетлерине даир, муфти муавини байрам арфесинде «къокъу чыкъармакъ» адетини къайд эте.

«Къырымтатарларда Къурбан байрамдан бир кунь эвельси адетиндже леззетли ве къокъулы бир шй пиширмек керек. Эсасен, чиберек. Бу емекнен къомшуларгъа мусафирликке бармакъ керек. Бу кунь Арефе деп адлана. Бу емеклер къокъусы иле адамлар бир-бирини байрам якъынлашмасы акъта хабердар этелер», — деп, тариф эте Айдер Исмаилов.

© РИА Новости, А. Полегенько
Празднование Курбан-Байрама в Крыму

Уйледен сонъ Арефе куню къадынлар эвлерини ве азбарларыны джыйыштырмакъ, зияфетлер азырламакъ  кереклер, чюнки адетиндже Къурбан байрам куньлери къырымтатарлар мусафирликке баралар ве эвлеринде мусафирлерни къабул этелер.

«Августнынъ 21-де саба саат 6.30 кечеджек байрам намазындан сонъ, эр кез мезарлыкъкъа бара — бу куню рахметлилерни де унутмайлар. Сонъра къартларгъа мусафирликке бармакъ адети бар – анна-бабаларгъа, бита-къартбабаларгъа, тизе ве эмджелерге ве иляхри. Адетиндже мусафир чокъ ола – сабадан акъшамгъадже, бир къач кунь девамында. Адетиндже балалар эсли-башлыларгъа урьмет косьтерип, эллерини опелер, джевап оларакъ къартлар балаларгъа татлылыкълар я да пара берелер», — деп, къайд эте Исмаилов.

Къурбан байрам я да арап тилинде Ид аль-Адха — ислям ай такъвимининъ зуль-хиджа  айынынъ 10-нджы куню къайд этиле ве учь кунь девам эте.

Байрам пейда олувынынъ тарихи пейгъамбер Ибрахим иле багълы. О тюш корьген: онъа уйкен Исмаил огълуны къурбан чалмакъ эмир этильди. Ибрахим эмирни беджермек ичюн пычакъны котергенде : «О Ибрахим, сен энди озь боджынъы одединъ…» деген сесни эшитти. Бундан сонъ онынъ огюнде къой пейда олды, оны къурбан чалмакъ эмир этильди. О вакъыттан берли мусульманлар айванларны къурбан чалалар. Ве бу адисе Меккеге якъын ерде олгъаны ичюн, аджылар тамам бу ерге аджылыкъкъа ёл алалар.

Къурбан байрамнынъ къайд этилюви  саба эрте башлана. Кунь атмагъандже мусульманлар абдест алалар, темиз я да янъы урбаларны киелер. Сонъра джамилерге саба намазына баралар. Къурбан чалув вакъыты байрам намазындан сонъ башлана ве байрамнынъ учюнджи куню кунь баткъандже девам эте.