Русие ООН тешкилятында Хавфсызлыкъ шуранынъ аджеле топлашувыны соратты. Бу Азакъ денъизиндеки вазиет иле багълы. Бугуньки эписи хаберлер бу вазиет акъта. Ве тек эки къомшу девлетлерде дегиль. Сонъки айлар девамында бутюн дюнья энъ сай денъиз акъта даваны козетти. Онынъ теренлиги 13,5 метрден зияде дегиль. Амма бунъа бакъмадан бу ерде балыкъ бар, гемилер къатнай ве бир къач муим лиман ерлеше: Украинанынъ Мариуполь, Бердянск, Геническ ве Русиенинъ Ейск, Таганрог, Темрюк лиманларыдыр. Азакъ денъизинде не олаяткъаны акъта «Россия для всех» порталынынъ малюматыны окъунъыз.

Ноябрьнинъ 25-де федераль хавфсызлыкъ хызмети Къырым сынъырджылар идаресининъ матбуат-хызметинде хабер этильди ки,  Украинанынъ арбий-денъиз къуветлерининъ учь гемиси Русиенинъ девлет сынъырындан кечтилер ве Керич богъазы тарафына ёл аладлар.

«Гемилер сабадан саат 7:00  къапалы акваториягъа кирдилер. Гемилер денъиз акъ-укъукълары боюнджа ООН тешкилятынынъ эки маддесини боздылар, оларгъа нисбетен ялыда ерлешкен девлет денъиз фезасындаки хавфсызлыкъ ичюн джевап бере. Керичте Русие денъиз лиманынынъ капитаны иле тасдыкълангъан график боюнджа гемилер тура ве къатнай билелер», — деп, язылгъан месаджда.

Буннен берабер Украина арбий-денъиз флотынынъ матбуат-хызмети бильдирди ки, «Яны Капу» адлы украин рейд буксири зарар корьди:

«Дон» адлы сынъырджылар гемиси (Русие Федерациясы) рейд  буксирге уджум этти, нетиджеде гемининъ баш кочюриджиси, тышкъы къапламасы ве къоралары зарарланды, къуртарыджы тертибаты джоюлды».

Бундан сонъ саат 11:30 Бердянск лиманындан «Гюрза» класс даа эки бронь этильген артиллерия гемиси чыкъкъаны къайд олунды.

«Шимдики вакъытта олар Керич богъазы ёнелишинде украина тараф иле тешкиль этильген провокация районына кетелер. Русие федераль хавфсызлыкъ хызметининъ сынъырджылар идареси иле оларгъа кедер этмек ичюн чарелер бакъыла», — деп хабер эте идаре.

Вазиет энди хафлы олаята. Русие буны Украина тарафындан провокация деп, анълай. Бу акъта озь Facebook фейсбук саифесинде тышкъы ишлер назирлигининъ ресмий векили Мария Захарова, яза:

«Донбасста энди барышыкъ яраттылар. Энди Керич богъазына кечтилер. Буюк ёлдан бандитлер. Арекетлери де бандитлернинъ киби: башта провокация япалар, сонъ къуветли басым, бундан сонъ исе, агрессияда къабаатлайлар».

Олгъан шейнинъ джиддийлигини анъламакъ ичюн Азакъ денъизинде Русие ве Украина арасында мунасебетлер 2003 сенениъ анълашмасы боюнджа къурулгъаныны бильмек керек.  Анълашма тизильгенде не Къырым копюри, не эки майдан, не де Къырым, Донецк ве Луганск вазиети бар эди.

Азакъ денъизинде вазиет март айында украин акимиети иле  «Норд» гемиси тутулгъанындан сонъ кергинлешти. Онынъ устюнде он русиели ватандаш булуна эди. Бир къач айдан сонъ Херсон лиманында «Механик Погодин» адлы русиели танкер апс этильди.

Русие сынъырджылары Азакъ денъизинде дикъкъат иле бакъып башладылар. Киев Москванынъ джевап сайылгъан арекетлерини  как «гемилер якъаланувынынъ къатты сиясети» деп, анълата. Буннен бирге Украинанынъ тышкъы ишлер назирлигинде таныдылар ки, русиели сынъырджылар гемилерни тешкерген вакъытта протоколларны бозмайлар.

Геджеге якъын украин гемилерининъ хавфлы манёврлары оларнынъ тутулувы иле екюнленди. Федераль хафвсызлыкъ хызметинде ресмий шекильде бойле малюматны хабер эттилер:

«Украин арбий гемилерини зорлап токътатмакъ макъсады иле силя къулланылды. Нетиджеде РФ территориаль сувларында Къара денъизде Украина арбий-денъиз флотынынъ учь гемиси де якъаланды. Учь яралангъан украин арбий хызметчисине тыббий ярдым косьтерильди. Оларнынъ яшайышына телюке ёкъ».

Бираз сонъ белли олды ки, зарар корьген учь украин денъизджиси Керичнинъ хастаханесинде булуна, олар иле такъикъатчылар чалышалар. Гемилерни Керичке буксир иле алып кеттилер. Эки тарат арбийлерининъ арекетлеринде актив фазасы токъталды ве сиясетчилер арекетининъ актив арекетлери башланды. Порошенко Азакъ денъизиндеки вакъиалар себебинден аджеле суретте арбий кабинетни топлай. Украинанынъ сынъырджылар идареси русиелилернинъ айры бир категориясыны кирсетмемеге тевсие эте. Совбез – 60 куньлик муддетке арбий вазиет кирсетмеге. Бу къарарны Украинанынъ Юкъары шурасы тасдыкъламакъ керек, олар бу суальни музакере этмек ичюнбазар эртеси куню Москва сааты боюнджа саат 17.00 топланаджакълар.

Ноябрьнинъ 26 саба эрте Украинанынъ силялы къуветлери толу арбий азырлыкъкъа кетириле. Бу дакъкъагъа Киев хаберлерининъ ленталары русиелилер иле яралангъан денъизджилер ве Москва Украинагъа къаршы агрессия бильдиргени акъта тола. Ноябрьнинъ 25 куню акъшамдан Украина пайтахтында Русиеге къаршы митинглер башлана. Русиенинъ эльчиханесине тютюн даркъаткъан шашкаларны аталар, русиели дипломатик номералары иле  арабаларны якъалар. Львов шеэринде митинг иштиракчилери  Русие консуллыгъынынъ бинасы янында шиналарны якътылар.

РФ президентининъ матбуат-кятиби Дмитрий Песков олып кечкен шейлерни «пек хавфлы провокация, онъа буюк дикъкъат айырмакъ ве эр шейни анъламакъ керек» деп, адлай. Бир сыра экспертлер бу арекетлерни Украинада якъынлашкъан президент сайлавлары иле багълайлар.

«Шубесиз, Юкъары рада къол тутулгъан Украинанынъ СНБО тевсиесини тасдыкълар, оларгъа Петр Порошенко да къол тутты (арбий вазиет кирсетилюви акъта – муаррир). Шимди тек 60 сутка акъта сёз юрьсетиле. Амма сонъра арбий вазиет президент сайлавларына къадар девам эттирильмеси мумкюн ве бунынъ акъибетлери де уйгъун оладжакъ», – РИА Новости агентлиги парламентарийнинъ сёзлерини алынма шекилинде яза.

Къайд этмели ки, арбий вазиет бу алда Украиннанынъ чалышып олгъан гражданлары, бу мудафаа саасында иштирак этмегенлер, чалышмагъа меджбурлар; комендантлыкъ низамы кирсетиле; орду ихтияджлары ичюн шахсий ве физик шахысларнынъ мулькиети къулланыла биле; сынъыр кечилюви боюнджа айыры низам кирсетилюви; мемлекет суверенитетине кедер эткен фиркъаларнынъ ве джемаат тешкилятларынынъ фаалиетини ясакъ этмек; весикъалар тешкерилюви ве гражданлар, накълие ве мескен тинтювлери кирсетиле; митинглер ве референдумлар ясакъ этиле; кутьлевий хабер васталарынынъ арекетлерини незарет этмеге рухсет этиле. Сайлавдан эвель бойле къарар Петр Порошенконынъ эписи ракъиплерине агитация этмеге имкян къалдырмай.

Къырым акимиети Керич богъазында юзь берген провокацияларгъа тынч бакъты ве сакинлернинъ хавфсызлыгъыны темин этти.

«Къомшу девлеттен яйгъаралар ве провокациялар девам этеджек, деп, беллейим. Бу Киевде четэльден идаре этильген русофоб низам укюм сюргендже девам этеджек. Къырымлыларны ишандырам, оларнынъ бойле фааллиги ярымадамызнынъ тынч яшайышына ич те тесир этмез. Къырымнынъ хавфсызлыгъы толу шекильде темин этильген», — деп, хабер этти Facebook агъында озь саифесинде Сергей Аксенов.

Буннен берабер къырымлы сиясетчи Александр Форманчук РИА Новости агентлигине берген комментарийде украин тараф эм де къуру сынъырда кергинликни арттыра бильгени акъта фикир юрсетти. 

«Биз юксек дереджеде арбий азырлыкъта олмакъ керекмиз. Эгер Порошенко арбий вазиетни девам этмеге истесе, провокациялар илле олур, шу джумледен Къырым иле сынъырда», — деди Форманчук.