Хабер сайтларнынъ ве ичтимаий агъларнынъ ленталары эки куньден берли бир мевзуда: Керич, Керич, Керич. Хаберлерде корьген ве эшиткен аджджыны иле эр кес, къолундан кельгени къадар баш эте.  Компетент органлар дешетли джинает не себептен пейда олгъаныны анъыкълагъан вакъытта ве тиббиетчилер зарар корьгенлернинъ джаныны къуртармагъа курешкен заманда, джамиет бу вакъыагъа озь мунасебетини шекиллендире. Мемлекетлер ве адий гражданлар, экспертлер ве белли инсанлар озь фикирлерини бильдирелер. Кимерлер бекленильмеген икметлик иле айретлендирелер, башкъалары исе алчакълыгъыны косьтерелер. Учюнджилер исе къара земинде чыракъ киби ресимден гъайры, бир шей язмайлар, амма сёз бунда дегиль. Дюнья энди бир къач сефер кедер ве яныкъ бильдирюв меселесинде сюрюнди. Хусусан эгер мунасебетлер бир де бир алларнен муреккеплешкен олса. Бу исе Къырым. Эм де Керич. Къырым копюри къуруджылыгъы акъта малюмат берильген сайын бу шеэр анъыла эди.

Бунъа бакъмадан меденийлешкен дюнья озюни керекли киби алып бара.

Алмания акимиетининъ ресмий векили Штеффен Зайберт Ангела Меркельнинъ тазие сёзлерини сеслендирди.

«Къырымда мектепке баскъын этилюви акъта хабер шок алына огъратты: канцлер Меркель чокъусы махв этильген яш джанларгъа яна. Бизим тазиелеримиз эляк олгъанларнынъ ве яралангъанларнынъ къоранталарына аит», — деп, языла Зайбертнинъ твитинде.

Озь тазиелерини Twitterде эм де Авропа шурасы Парламент  Ассамблеясынынъ ёлбашчысы Лилиан Мори Паскье ерлештирди.

«Керичнинъ техник колледжинде атув акъта хабер мени шашыртты ве кедерлетти. Меним фикирлерим эляк олгъанлар ве оларнынъ къоранталары иле», – деп, языла Паскьенинъ аккаунтында.

ООН тешкилятынынъ генераль кятиби Антониу Гутерриш «Керич техникумында фаджиалы уджум акъта хабер кедер ичине далдырды, онынъ нетиджесинде хабер этильгенине коре, чокъ студент эляк олды ве зарарланды», — деп, бильдирди онынъ ресмий векили Стефан Дюжаррик.
Зарар корьгенлерге дипломатик шекильде тазие бильдирип, бу ве бир сыра лидерлер Къырым кимге аитлигини анъып отурмадылар. Бойле олмасы, эбет, белли эди.

Тазиелер бильдиргенлернинъ  умумий джедвелинде  эм де Канада бар. Лякин хаберлер агентликлери бу мемлекетнинъ тышкъы ишлер назирлигининъ месаджыны алынма шекилинде тек къысмен берелер:

«Канада Керич политехник колледжинде кутьлевий атув ве патлав кетишатында эляк олгъанларнынъ ве зарар корьгенлернинъ къоранталарына ве аилелерине озь терен тазиелерини бильдире. Ве умют эте ки, яралангъанлар тез тюзелирлер», — деп, хабер этиле бильдирювде.

Амма акимиет сайтында оригиналь метинде коресинъ ки, дипломатик идаре Къырым сёзюнден сонъ къавусларда «Украина» сёзюни къоша, ве сонъки сатырларда бойле язмагъа унутмай:

«Канада эвельки киби Къырым эалисине къол тута, бу инсанлар 2014 сенеден берли дертлерден азап чектилер, ве биз толу оларнен бирликтемиз. Биз кене де къанунсыз аннексиягъа ве Русие Къырымгъа уджум иле киргенине къаршы чыкъамыз», — деп, языла ресмий месаджда.

Акъшамгъадже Украина президентинден Петр Порошенкодан сесленюв бекленильди. Facebook агъында онынъ ресмий аккаунтында онынъ нокъта-и-назарыны саат 18.00-ден сонъ нешир эттилер. Месаджда метин ве  ПАСЕ  парламент эйети иле коюшювден видео бериле. Оларнынъ арасында Мустафа Джемилев, парламентнинъ  вице-спикери Ирина Геращенко, о, Авропа Шурасында «Слава Украине!» деген багъырувлары иле озюни  косьтерди, мебус Алексей Гончаренко, о, ПАСЕ топлашувына ризна къолчакъларда кельди.

«Президент къайд этти: «Адым-адым биз адалетликни тиклеймиз, бу ал бизге Донбассны Украинагъа ве Украинаны Донбасскъа къайтармагъа имкян береджек. Ве территориаль бутюнликни гъайрыдан къайтармакъ ичюн бир сыра муим шейлерни япмакъ», — деп, мураджаат этти онынъ матбуат-хызмети, онынъ сёзлерини алынма шекилинде беререк.

Буннен берабер о саба Къырымда юзь берген вакъыаны анъды. Башында видеода айтылгъан шейлерни алынма оларакъ беремиз:

«Бугунь Керичте дешетли ольдирюв олды. Манъа прокуратура джинаий иш ачылгъаны акъта эсабат берди, потенциаль къатильнинъ шахсиети ве, эльбетте, дешетли акъибетлер такъикъат этиле. Бу биз ичюн не себептен муим? Чюнки олар украин гражданлар. Ве эльбетте, украин гражданлар эляк олгъанда, бу не ерде олса биле, бу фаджиадыр».

Энди исе бу ерде ерлештирильген матбуат-хызметнинъ месаджыны беремиз:

«Бугунь Керичте дешетли ольдюрув юзь берди. Къырым мухтарий джумхуриетнинъ Прокуратура идареси патлав делили себебинден теракт маддеси боюнджа джинаий иш ачты. Бойле ишлернинъ такъикъаты Украина ичюн муимдир, чюнки Къырым украин территориясы ола ве ярымадада ишгъаль шараитинде яшагъан украинлилер – бизим мемлекетимизнинъ гражданлары. Ве эльбетте, украин гражданлары эляк олгъанда, бу не ерде олса олсун, – бу фаджиа. Эвлятларыны ве якъынларыны джойгъан украинлерге тазиелерими бильдирем».

Корьгенимиз киби, Петр Алексеевичнинъ нуткъыны арфи-арфине  алынма шекильде бермейлер ве керекли акцентлер къошула. Инджеликлерни анъламагъанлар ичюн анълатмакъ керек, Украина гражданлары ве украинлер бир олгъаны киби Русие гражданлары ве русслар бирдир. Эляк олгъанларнынъ ве зарар корьгенлернинъ  джедвелини окъугъанда, къурбан къайсы бир миллетке аит олгъаныны аныкъламакъ къыйын. 

Я Порошенко къурбанлар арасында кимни украинлер деп, бельгиледи? О кимге тазие бильдире? Шаркъий сойадлары олгъан йигитлерге бу даркъаламы, бельки, олар къырымтатарлардыр?

Аркадий Бабченконынъ «Это не могло не случиться» серлевалы макъалесине ич те къыймет кесмеге истемеймиз. Бу тамам шу инсандыр, о, бу сене майыс айында ольген, ве сонъра «тирильген» Бабченкодыр.  Макъаленинъ серлевасы о не акъта олгъаныны анълата. Сонъки ибареси исе бойле: «Сизни тенбиелеген эдилер де?».  Бабченко, такъикъатчылардан айырыла, ве фаджианынъ себебини биле. Амма бу макъалени  украин сайтларда араштырманъыз. Сиз анда оны тапмазсыз. «Эхо Москвы» блогларында тапарсыз.