Праганынъ Русие илим ве медениет меркезинде  июннинъ 7-де белли къырымтатар маарифчиси Исмаил Гапринский акъта «Исмаил и его люди» серлевалы весикъалы фильм нумайш этиледжек. Фильмни МГИМО проректоры Евгений Кожокин чыкъарды, о, 2016 сене энди кинодебют иле чыкъкъан эди — бу эки миллетнинъ медений кодлары акъта «Русские и грузины» серлевалы филь олгъан эди.

«Россия для всех» порталына Евгений Кожокин итираф эткенине коре, къырымтатарларнынъ тарихы ве медениети иле о, Москвада 1987 сене кечирильген митинглер девиринден меракълана. О вакъыт бу халкънынъ векиллери оларгъа Ватангъа къайтмагъа рухсет берюв талабы иле чыкъкъан эдилер. 1990 сене о Френкистанда къырымтатарлар акъта очерк нешир эткен эди.

«2014 сене мен Исмаил Гаспринскийге багъышлангъан конференцияны тешкиль эткен эдим. Мен оны азырлап башлагъанымда, эльбетте, язда бу халкъара конференцияны бутюнлей башкъа Къырымда кечиреджегим акъта атта тюшюнмеген эдим. Сонъра фильм чыкъармакъ гъаеси пейда олды. Гаспринский — бу икметли бекленильмеген инсан, о, къырымтатар халкъынынъ ве умумен Русие мусульманларынынъ келеджеги – тар даиреде къапалмайып, бутюн рус медениетине ачыкъ олувда, рус тилини билювде олгъаныны  анълай эди. Онынъ ичюн о, ислям тасилини исляяткъа огъратмакъ гъаесини тевсие этти, ондан джадидизм арекети башланды. Онынъ тарафдарлары арасында эм азербейджанлар, эм озьбеклер, эм къазан татарлары бар эди», — деп, анълата Евгений Михайлович озь янъы ишини.

Фильмде представляет собой не столько повествование о самом Гаспринский акъта икяе этювден зияде, чешит яшлы ве чешит фаалиет иле огърашкъан къырымтатарлар иле интервью бериле: чобан, университет ректоры, генч артист къыз, муфти, музей мудири, рессам ве иляхри. Олар Къырымда яшайыш акъта, халкънынъ келеджеги акъта фикир юрьсетелер.

«Мен анладым ки, Гаспринский акъта пек аз бильген адамлар бар. шу джумледен, меним къараманларым арасында да. Затен олар онынъ гъаелерини сеслендирелер – атта онынъ адыны бильмейип. Мисаль ичюн, тасиль алув – тамам бунынъ огърунда о куреше эди, ве бугунь къырымтатарлар ичюн бу пек муим!», — тариф эте Кожокин.

Муэллифнинъ сёзлерине коре, фильм такъдим этилюви ичюн Прага ильк халкъара мейдан оларакъ сечильген эди.  Бу куньлерде биринджи русие-чех мунакъаша форумы кечеджек, онынъ черчивесинде эки тарафтан да зиялылар векиллери топланалар. Кириш бедава оладжакъ. Бираз сонъра «Исмаил и его люди» адлы фильм Русиеде косьтериледжек.

Исмаил Гаспринский — къырымтатар маарифчиси, интеллектуал, неширджи. 1851сене догъды. Джадидизм темелини къойгъанларындан биридир. 1883 сене Багъчасарайда тюрк ве рус тиллериде ильк «Терджиман» газетасыны нешир этип башлады. Газета 35 йыл девамында басылды, ве Русиеден узакъ ерлерге даркъалды.